zement

Vanavond is voor de tigste keer Pearl Harbor en Miss Congeniality op tv. Het lijkt een kwartaalfenomeen te worden.

Gisterenavond de laatste episode van het eerste seizoen van Six Feet Under bekeken. Heel goed (zoals iedereen al jaren weet); nu even wachten voor we aan de vervolgen beginnen. Ik herhaal het graag: de bibliotheek van Melle is een aanrader voor goedkoop en goed materiaal.

Natuurlijk kijk je zo’n reeks niet in een weekend uit - we hebben er iets meer dan een week over gedaan. Toevallig kwamen we dit weekend na het middagnieuws uit op het begin van een oude verfilming van Great Expectations van Charles Dickens, dat mijn vriendin en ik in de eerste kandidatuur allebei hebben moeten lezen. ‘Moeten’, want toen was het met gemengde gevoelens. Nu zijn ze al wat minder gemengd, en is de herinnering zoet geworden - niet alleen aan de fenomenale openingszin, die aan het begin van de film door een voice-over werd voorgedragen:

My father’s family name being Pirrip, and my christian name Philip, my infant tongue could make of both names nothing longer or more explicit than Pip. So, I called myself Pip, and came to be called Pip.

Die zin herinnerde ik me nog levendig, samen met de bruidstaart, de gevangene, het vreemde kasteelachtige huis, etc etc.

Wat ik vergeten was - ondanks ook latere Dickens-lectuur -, was de subtiele, lichtvoetige vertelstijl. Schitterend bijvoorbeeld de volgende grafschriftypograf/logie op de eerste bladzijde, die wonderwel bij de SFU-sfeer past:

As I never saw my father or my mother, and never saw any likeness of either of them (for their days were long before the days of photographs), my first fancies regarding what they were like, were unreasonably derived from their tombstones. The shape of the letters on my father’s, gave me an odd idea that he was a square, stout, dark man, with curly black hair. From the character and turn of the inscription, ‘Also Georgiana Wife of the Above,‘ I drew a childish conclusion that my mother was freckled and sickly. To five little stone lozenges, each about a foot and a half long, which were arranged in a neat row beside their grave, and were sacred to the memory of five little brothers of mine - who gave up trying to get a living, exceedingly early in that universal struggle - I am indebted for a belief I religiously entertained that they had all been born on their backs with their hands in their trousers- pockets, and had never taken them out in this state of existence.

De eerste cultuur van het jaar draaide rond eenzaamheid in alle vormen die mensen met het eigenlijk onaanspreekbare spreken.

Eerst was er Castaway op tv, een Robinson Crusoe(*)-achtige film met Tom Hanks, waarin het aangespoelde hoofdpersonage een innige band met Wilson opbouwt, een volleybal met een vlek van een bebloede hand (gesneden bij een poging vuur aan de gang te krijgen), afgewerkt met stokjes. Hoe Hanks dat doet, solo op een eiland, is gewoonweg schitterend. En ook in het algemeen: het loopt redelijk goed af, maar minder zeemzoeterig dan ik gedacht had. Met een prachtige close-up van Hanks als aflsuitend vignet.

Net in die dagen las ik J. Bernlefs Onder ijsbergen, een detective-achtige novelle in een Groenlandse setting. Niet helemaal overtuigend (beetje wankele opbouw), maar ik was ervoor in de stemming, en Berlef schrijft best goed.

Schitterend is het relaas van een toneelstuk naar een anekdote van Peter Freuchen (zie beeld). Die verhaalt de wedervaren van twee jagers, Olav en Gustav. Terwijl Olav tot dusver elk jaar een even zwijzame, op het jagen gefocuste kompaan meenam naar de afgelegen blokhut, waar maanden slechts over het vuur, het wild en de sneeuw werd verteld, is Gustav een belezen intellectueel die Olav laat delen in zijn enthousiasme. Maar niet lang na hun aankomst wordt Gustav doodziek. Hij sterft in het koude huis, en Olav is radeloos.

[Olav] is gewend geraakt aan coversatie, aan taal. Aan cultuur misschien. [...] Eerst praat Olav in zich zelf. Maar dan begint hij tegen de dode Gustav in bed te praten. Hij weet dat het onzin is, maar hij doet alsof Gustav alleen maar slaapt. Olav is alleen. Hij werkt keihard, hij moet nu het werk voor twee verrichten en de honden moeten te eten hebben. ’s Avonds is hij moe en eenzaam. Kortom, op een avond haalt hij de dode man uit bed en zet hem tegenover zich aan tafel. Terwijl hij zit te eten praat hij met Gustav en geeft zich zelf de antwoorden die hij denkt dat Gustav hem gegeven zou hebben. Hij weet de hele tijd dat hij een spel speelt, maar hij weet ook dat hij echt gek zal worden wanneer hij met dat spel ophoudt.

Olav stookt stookt zo weinig mogelijk maar hij kan toch niet voorkomen dat het lijk langzaam ontdooit. Dan maakt hij niet ver van de blokhut een graf. Of liever: een bergplaats voor het lichaam. Een kuil bedekt met stenen. En weer is hij alleen. Hij praat in zich zelf, speelt de dubbelrol van Gustav en Olav. Na een paar dagen houdt hij dat spel niet langer vol. Hij haalt Gustav weer te voorschijn en zet hem op zijn oude plaats aan tafel. Dan ziet hij de eerste sneeuwmus.

Die kondigt de lente, de dooi aan, en Olav weet dat hij er een eind aan moet maken. Enkel een geweerschot kan een orgelpunt zijn: Olav schiet Gustav neer.

‘Nu zullen ze me geloven,’ fluisterde hij. ‘Nu zal iedereen geloven dat je dood bent Gustav’.

Twee beelden die wel nog even zullen blijven spoken, vrees ik.
(*) Lees ook betonblog.

Gezien

• 24 [Season 1] (28.10)
• 24 [Season 2] (21.7)
• 24 [Season 3] (16.9)
• 24 [Season 4] (28.9)
• 24 [Season 5] (16.10)
• Babel (6.7)
• Bend It Like Beckham (26.12)
• Big Fish (4.
• Bloody Sunday
• Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan
• Calendar Girls
• Cars
• Casino Royale (30.11)
• Catch Me If You Can (11.6)
• Children of Men
• Coach Carter (1.12)
• The Constant Gardener (3.6)
• Copland
• The Core (28.
• Crash (15.7)
• The Departed (30.6)
• Donnie Brasco (3.7)
• Eternal Sunshine of the Spotless Mind
• Fahrenheit 9/11 (12.9)
• Finding Forrester (1.9)
• Ae Fond Kiss
• Girl with a Pearl Earring
• Good Night, and Good Luck (25.6)
• The Godfather
• The Godfather II
• The Godfather III
• The Good Shepherd (14.7)
• Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (8.9)
• The Holiday (28.5)
• The Interpreter
• King Kong (1.6)
• L.A. Confidential
• The Lake House
• Lethal Weapon II (13.7)
• Love, actually
• The Manchurian Candidate (2004)
• Mission: Impossible III (15.7)
• The Mosquito Coast (5.9)
• Mother Night (31.10)
• Mystic River
• Ned Kelly
• Paprika (24.
• The Patriot (29.6)
• Pirates of the Caribbean: Dead Man’s Chest (10.
• The Postman
• Presumed Innocent
• The Prince & Me (22.12)
• The Queen(21.7)
• The Remains of the Day (1.
• Rome (19.12)
• Shattered Glass (30.5)
• Silentium!
• Sin City
• Slaughterhouse V (31.10)
• Super Size Me
• The Thomas Crown Affair
• Touching the Void
• Der Untergang (x & 10.11)
• War of the Worlds
• The Weather Man (29.5)
• Wimbledon
• De zaak Alzheimer

Herzien

• 25th Hour (27.9)
• Behind Enemy Lines
• Blow (7.7)
• The Bourne Supremacy
• Copycat (20.6)
• Double Jeopardy
• Die fetten Jahre sind vorbei /The Edukators
• Erin Brockovich (3.
• Gladiator (21.12)
• Godzilla (26.7)
• Ice Age
• The Insider (7.11)
• I, Robot
• Minority Report
• Miss Congeniality
• Miss Congeniality 2 (24.11)
• Monsters, Inc. (4.11)
• Ocean’s 12 (3.11)
• Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl
• Rain Man (31.
• The Recruit
• Se7en
• Sleepless in Seattle
• Sleepy Hollow
• The Sound of Music (25.12)
• The Sum of All Fears
• The Thin Red Line
• Trainspotting (12.12)
• Troy (27.5)
• While you were sleeping (22.6)

Voor al wie hem nog niet gezien heeft en nu nog voor de laptop hokt: straks om 20u50 op Canvas afstemmen, voor Hans Weingartners Die fetten Jahre sind vorbei(*), of, voor de landen waar Duits blijkbaar nog steeds verpönt is (of waar omroepsters veel in de pap te brokken hebben), The Edukators (met triestige Überrest-’k').

Humo zegt:

Frisse, verrassend originele en grappige tragikomedie over een stelletje jonge wereldverbeteraars. Aantrekkelijke cast met de twee rijzende sterren Daniel Brühl en Julia Jentsch in een film met een optimistisch einde, extra in de verf gezet door Jeff Buckleys versie van Leonard Cohens Hallelujah.

Toen hij uitkwam op het filmfestival gezien, en ik heb er - begot, de schuld van Urgent.FM - een regencape van!

Maar goed ook, want die Hallelujah waarvan sprake, die zit perfect. Wat op zich al een palm verdient. Daarom: niet naar de trailers kijken, niet. Laat de flarden aanwaaien als het moment er is.

Ja.

(*) Vorsicht: Musik!

Gisteren deel twee van The Remains of the Day gezien, waar de uitdrukking “at sixens and sevens” gebruikt wordt. Nog nooit gehoord, en normaal was het dat “na veel vijven en zessen” door me heen schoot. Maar daar wist ik ook niet echt de etymologie van. Even vissen dus.

Blijkt dat “vijven en zessen” op het eerste zicht niets met “zessen en zevens” vandoen hebben, maar dat dat eerste eigenlijk een versterking van “vieren en vijven” betreft:

Dit gezegde heeft een aparte ontstaansgeschiedenis. Vijven en zessen is de versterking van vieren en vijven. Die laatste zijn weer afgeleid van de bastaardvloeken ‘gans vier’ en ‘gans vijven’. ‘Gans vier’ is een verbastering van ‘Gods vuur’, oftewel de bliksem. ‘Gans vijven’ had te maken met de vijf wonden van Christus aan het kruis. Uit deze twee uitdrukkingen ontstond het gezegde ‘veel vieren en vijven hebben’: moeilijk doen en daarbij veel vloeken. De betekenis is later verschoven naar ‘veel uitvluchten verzinnen’. De versterkte uitdrukking ‘veel vijven en zessen’ wordt nog veel gebruikt, terwijl de oorspronkelijke uitdrukking eigenlijk helemaal uit het taalbeeld verdwenen is. (Q: Stilissimo)

“Zessen en zevens” hebben evenwel niets met “vieren en vijven” vandoen. Maar wél, via een omweg, met “vijven en zessen”, of liever, met “cinques and sices”:

[...] Geoffrey Chaucer uses it like this (“to set the world on six and seven”) in his Troilus and Criseyde, dated about 1375. There are several other examples in the following century, which show that Chaucer was making use of an expression already well known (to the extent that he didn’t feel the need to explain it). [...]

We can’t be absolutely sure of where the phrase comes from, but the most probable explanation is that it arose out of an old game of dice called hazard, in which one’s chances of winning were controlled by a set of rather arbitrary and complicated rules. It is thought that the expression was originally to set on cinque and sice (from the French numerals for five and six). These were apparently the most risky numbers to shoot for (“to set on”) and anyone who tried for them was considered careless or confused. Later, the number words shifted to their modern values as a result of folk etymology among individuals who knew no French and misheard the words. The link with the game (and the original French words) must by then have been severed, or perhaps it was a joke, as seven is an impossible number to throw with one die. The change may also be linked to the sum of the new numbers being thirteen, long considered unlucky.

The phrase has been common since Chaucer’s day, to the extent that we can trace in detail the way its form has shifted down the centuries, including set at six and seven, stand on six and seven, and to be left at six and seven. Shakespeare used it in this last form in Richard II, in which the Duke of York says: “I should to Plashy too, But time will not permit. All is uneven, And everything is left at six and seven”. It took until the eighteenth century for people to commonly put the numbers in the plural; for example, Captain Francis Grose included it in his Dictionary of the Vulgar Tongue in 1785 as “Left at sixes and sevens, in confusion, commonly said of a room where the furniture, etc. is scattered about, or of a business left unsettled”.

Incidentally, our word hazard first came into the language to refer to the dice game (via the Old French hasard and the Spanish azar from the Arabic az-zahr “luck, chance”, based on an Arabic or Turkish word for dice), and only later took on the meaning of danger or risk, or as a verb, to venture something, because the dice game was so risky to bet on. The modern game called craps is a simplified form of hazard. (Q: WWWords)

Soms word je onverwachts ontgoocheld.

Na drie keer een lege rij in de videotheek was The Good Shepherd eindelijk eens in onze speler beland. Ik had ernaar uitgekeken: goede cast, benieuwd naar De Niro’s talent en geïnteresseerd in het topic, de beginjaren van de CIA. Beetje geleid door de positieve recensies ook, oa die in de 09, waar het volgende te lezen was:

Dommel vooral niet in [slaat op het topic], want De Niro zorgt zowel op technisch als op verhalend vlak voor de nodige extra’s. De bedwelmende breedbeeldfotografie van JFK-cameraman Robert Richardson speelt een slim spelletje met close-ups en wide-shots en refereert zonder blikken of blozen aan het beklemmende sfeertje uit de spionageklassieker The Third Man. Tegelijkertijd blaast het succulente scenario van Munich-auteur Eric Roth de grens tussen feit en fictie aan diggelen door in te zoomen op de keerzijde van Wilsons carrièreverloop. De steeds dubieuzer wordende idealen van de protagonist worden immers gereflecteerd in zijn rampzalige huwelijksleven. Het is die combinatie van Wilsons professionele én persoonlijke inschattingsfouten die van The Good Shepherd een prachtparabel over Amerika’s zonden maakt.

De toelichting klopt, daar niet van: het uitbreiden van Wilsons schemerzone is inderdaad boeiend, er zitten heerlijke camerashots in (dat opfladderend verbrande afscheidsbriefje!), maar o.a. de Skull&Bones-sequenties heb ik al beter gezien (zelfs in The Skulls, wat toch niet echt een meesterwerk was), de “Belgische ventilators” vond ik er wat aan de haren bijgesleept (hoewel het historisch misschien wel kan kloppen - wie weet? -, maar eerlijk gezegd: wen kümmert’s), en het plot is wel héél ingewikkeld. Bovendien zaten er, net als in Munich trouwens, wat ik ook al wat te enthousiant aangeprezen vond, een aantal rode draden in die me iets te gezocht waren, bv de focus op het horen. Van de dove geliefde over het ik-hoor-je-niet-zeg-luider-dat-je-van-me-houdt en het gefingeerde hoorapparaat van de Duitse tot het afluisteren en high-tech versterken van geluidsgolven binnen de CIA, wel… inderdaad. Allemaal ietsje te. Ook ik stond erbij en keek ernaar.

Maar oordeel vooral zelf. Het is zeker geen slechte film, verre van, en intelligent (no pun intended) opgezet en goed in beeld gebracht. Jammer dat het mij niet echt raakte. In tegenstelling tot Haggis’ Crash (2004) die we gisteren bekeken, of Iñárritu’s Babel (2006).

Het is maar even meegeven.

Aan het wachten tot een screencastje gerenderd is om er daarna nog eentje op de nemen.

Even tijd dus voor een kleine tussendoor-post over een film die ik iedereen ten stelligste wil afraden, namelijk het gedrochtelijke The Thomas Crown Affair, met Pierce Brosnan. Die was via-via in onze handen gesukkeld en een paar weken geleden hebben we die - met steeds krullender tenen - uitgekeken. Maar echt: een ingezakte plum-pudding is er niets tegen. Hoed u voor dit misbaxxxel!

Uit de bibliotheek brachten we gisteren Good Night, and Good Luck (2005) mee. Ik hou wel van politieke films, maar het mag er allemaal niet dik op gesmeerd zijn. Ik heb geen zin in al te duidelijke hedendaagse parabels van het type Aaa! McCarthy! Bush! Aaa!. Het is immers niet de bedoeling naar een documentaire te kijken, een boek te zitten lezen of een on-, of slechts met een bot mes versneden politieke boodschap mee te krijgen: het medium moet nog een beetje, niet meer-, maar eigenwaarde bieden.

En dat is hier wonderwel gelukt, ‘ondanks’ de vele historische footage. Het is een sobere film over intellectuele integriteit met welafgewogen dialogen, goed acteerwerk, hemelse muziek (Dianne Reeves) en een aangenaam tempo, anders dan wat de schreeuwerige TV-trailers op de offiële site (> Multimedia) zouden kunnen doen vermoeden.

Natuurlijk denk je wel eens Aaa! Bush!, maar dat is nu eenmaal zo in deze tijden. Ik heb zelfs een Aaa! Anthierens! gedacht. Maar dat primeert niet.

Gaat dat zien! Of gaat dat halen! Amusement is het niet echt, but hey, dat hoeft ook niet altijd.

De zaak Alzheimer viel best te pruimen: beetje voorspelbare maar stevige, ondanks alle (goed geïntegreerde) Amerikaanse invloed Vlaamse toebak, die moeilijk weg te boenen bruine spuugplekken achterlaat.

Zoals steeds was het ook lachen geblazen  met plezierige kleinigheden zoals het fameus pompeuze Ledda, zoals met de zwaan maar met twee d’s. Waarom het niet Ledda, zoals de Oudijslandse poëzie maar met een L is, wordt pas later in de film duidelijk. Niet alleen zijn Codex Regius en/of Snorri Sturluson enkel een handvol menswetenschappers bekend,  dus wellicht wat te veel gevraagd om de “intellectuele blaaskaak” van een Vinck geloofwaardig en toch voor een groot publiek verstaanbaar te construeren, ook is het de perfecte basis om later Ledda een zwaantje te laten omverrijden. Lachen!