Amazon & machinevertaling

Volgens dit artikel in het Zweede Aftonbladet vertaalt Amazon rechtenvrije klassiekers via machinevertaling uit het Engels om ze daarna te koop aan te bieden. Zoals vertaler Anders Bodegard al zei: ‘Het is volstrekt onaanvaardbaar. Ik zou het niet meer dan twee tot drie lijnen voordat ik het zou werpen van mij.’

Vertalers op wikipedia? Enkele kanttekeningen

Op Hof/Haan, het weblog van vertalersduo Martin de Haan en Rokus Hofstede, is vandaag een pleidooi te lezen voor het toevoegen van de namen van vertalers aan bijdragen over buitenlandse auteurs op Wikipedia.

(Niet alleen) Als vertaler kan me grotendeels vinden in het betoog (en in de ergernis over de argumenten aangehaald door de moderator die enkele dergelijke toevoegingen weer verwijderde), maar ik wil toch enkele kanttekeningen plaatsen. Omdat ik op de originele pagina niet kan reageren, doe ik dat hier (wel op de site van Boekvertalers, maar dat is een repost ++ EDIT: daar gaat de discussie verder).

(1) De persoon die aan het artikel over Sloterdijk informatie over de vertaler heeft toegevoegd, maakt zich erg kwestbaar voor moderering. In de ‘Geschiedenis‘ is duidelijk te zien dat er eerst van op een ‘naakt’ ip-adres werd gepost. Dat druist in tegen de op Wikipedia geldende etiquette. Moderatoren viseren vaak haast automatisch dergelijke wijzigingen, omdat ze er het werk in zien van gelegenheidsposters die niet goed weten hoe ze met encyclopedische artikels moeten omgaan. Pas tijdens de discussie met de moderator meldde de toevoeger zich aan met een eigen gebruikersnaam.

Uiteraard doet dat niets af aan het feit dat de toevoegingen terecht waren, maar ik denk toch dat wie vertalersnamen wil toevoegen, best eerst zelf een account aanmaakt. Het geeft je meer sérieux. Voor de duidelijkheid is wellicht ook interessant op je gebruikersprofiel kort te schetsen wat je standpunt over vertalen en vertalers is, en waarom je deze toevoegingen doet, bv. door naar de bijdrage van Martin de Haan te verwijzen. Zo neem je stelling in en is er al op voorhand duidelijkheid over je beweegredenen.

(2) Een tweede reden waarom de toevoegingen vatbaar zijn voor moderering is dat voor de namen die worden toegevoegd geen lemma beschikbaar is. Dat staat niet mooi in een bibliografie, en zegt ook indirect iets over de (ir)relevantie van de toevoeging zelf. Ik zou er daarom voor pleiten om over vertalers, zeker vertalers met een mooi palmares, eerst een degelijk lemma te schrijven (dat meer is dan de geboortedatum en een bibliografie) en pas daarna artikels te koppelen.

Voor een vertaler als Hans Driessen, die laatst in december van het Nederlands Letterenfonds de Prijs voor de vertaler als cultureel bemiddelaar kreeg,  kan dat toch niet zo moeilijk zijn?

bloemen noch kransen

Het is weer zover: de redactie verslaat een fait divers. Tijdens een ijshockeywedstrijd in Virginia mocht een 8-jarig muzikaal meisje de Star-Spangled Banner laten wapperen, toen ocharm haar microfoon het begaf:

Gelukkig schoten toeschouwers en spelers haar te hulp, op één vileine dame na die haar schadenfreude niet op kon.

In de versie van de redactie meldt de moeder van de kleine Elizabeth:

“Het goede nieuws is dat Elizabeth het er geweldig vanaf gebracht heeft. Het slechte nieuws is dat de microfoon tijdens het lied stierf”, reageerde moeder Dorothy na het voorval, “Gelukkig pakte het publiek haar lied over, terwijl Elizabeth onverstoorbaar verder bleef zingen. Ook al hoorde niemand haar. ’t Is vooral jammer dat men haar de hoge eindnoten niet heeft horen zingen.”

Ook over de “’t is” en het “overpakken” willen we zwijgen, maar laat ons na deze zoete melodie toch minstens  een minuut stilte houden voor de schielijk ‘gestorven’ microfoon.

Stirb langsam

In uitgesteld relais naar Die Hard gekeken dit weekend, voor het eerst. Nu goed, een ter ontspanning best te smaken onrealistische prototypische (hier waarlijk in de zin van ‘moeder van’) actiefilm en weinig meer, maar intrigerend vond ik tweeërlei:

(1) De slechterikken zijn Duiters (Hans & Karl &z.). Wat intrigeert is dat zij voor het begrip van de Amerikaanse toeschouwer onder elkaar doorgaans Engels praten, behalve als wat ze zeggen a) er eigenlijk niet toe doet wegens uit de context afleidbaar (aanmoedigingskreten,* berispingen etc.) of b) reeds gezegd werd of zal gezegd worden in het Engels (“Polizei!”, allerhande als “Hij zit in de liftschacht!”). Bizar gedaan, en ware het niet van het bedenkelijke “acterend vermogen”♦ van de arisch blond gecaste troep non-acteurs.

(2) Daarnaast koos de ondertiteling voor het vaak moeilijk adequaat te vertalen “he is a pain in the ass” (lastpak, vervelende klier …) het mooie standaardtalige “Hij is een lastig meubel”, dat véél vaker verdient te worden gebezigd. 

___

* Het aldoor gebruikte aansporende “Mach los!” had ik evenwel nog nooit gehoord – “Los!” of “Mach schon!” of “Komm schon!” ware voor mijn oren al voldoende geweest. Een uitschuiver van de scenarist? Wellicht – bijna al het Duits barst van de blunders

 ♦ Naar analogie van het bevreemdende “voetballend vermogen” waar veel luitjes uit de Belgische competitie blijkbaar prat kunnen op gaan: een soort contaminatie van vermogen als ‘talenten’ en de natuurkundige eenheid die ‘iets’ vandoen heeft met het per tijdseenheid behaalde prestatieniveau. Mocht ik erover beschikken, mijn hoofd zou ervan tollen.